Φιλία

Όταν κοιτάζει κανείς τη ζωή του από απόσταση, πολλά πράγματα αποκτούν διαφορετικό βάρος και νόημα. Κάποιες αναμνήσεις ξεθωριάζουν, άλλες πάλι μένουν ζωντανές σαν να συνέβησαν χθες. Ανάμεσα σε αυτές, για μένα που μεγάλωσα μόνος, ξεχωρίζουν οι φιλικές σχέσεις που δημιουργήθηκαν στο διάστημα της ζωής που έχω διανύσει.

Στο σπίτι της παιδικής ηλικίας υπήρχε αγάπη, αλλά υπήρχε και μια σιωπή που συχνά συνοδεύει τη μοναξιά. Δεν υπήρχε το αδελφικό γέλιο στο ίδιο ή στο διπλανό δωμάτιο, ούτε οι μικρές καθημερινές διαφωνίες που κάνουν το σπίτι να μοιάζει ζωντανό και σε μαθαίνουν πιο γρήγορα και πιο βαθιά πολλά. Έτσι, πολύ νωρίς κατάλαβα πως οι φίλοι δεν είναι απλώς παρέα για παιχνίδι, μπορούν να γίνουν οι άνθρωποι με τους οποίους μοιράζεσαι κομμάτια της ζωής σου, σαν να ήταν αδέλφια που δεν σου χάρισε η τύχη, αλλά σου χάρισε η ζωή.

Με τα χρόνια κατάλαβα πως η αληθινή φιλία δεν χτίζεται με μεγάλες στιγμές, αλλά με μικρές, σχεδόν ασήμαντες. Σε μια κουβέντα που κρατά περισσότερο απ’ όσο υπολόγιζες, σε μια σιωπή που δεν σε κάνει να νιώθεις άβολα, σε ένα χτύπημα στον ώμο όταν τα πράγματα δυσκολεύουν. Εκεί βρίσκεται η ουσία της, στην αίσθηση ότι υπάρχει κάποιος που σε καταλαβαίνει χωρίς να χρειάζονται πολλά λόγια.

Στη μέχρι τώρα διαδρομή της ζωής μου είδα ανθρώπους να έρχονται και να φεύγουν καθ' όλη τη διάρκειά της. Κάποιοι ανακατεύτηκαν με το χρόνο και χάθηκαν, κάποιοι άλλοι ανακατεύτηκαν με την απόσταση και ξεχάστηκαν, κάποιοι μπερδεύτηκαν με τις περιστάσεις και σίγησαν. Όμως οι αληθινές φιλίες άφησαν μέσα μου ένα ίχνος βαθύ, σαν ήρεμο φως που συνεχίζει να φωτίζει τις αναμνήσεις. Είναι παράξενο πώς μερικές στιγμές που μοιράστηκα με φίλους πριν από δεκαετίες, μήνες, βδομάδες, μέρες, ώρες, εξακολουθούν να με συντροφεύουν ακόμα κι αν αυτοί οι φίλοι που τις δημιούργησαν δεν υπάρχουν πια για οποιονδήποτε από τους παραπάνω λόγους.

Από πολύ μικρή ηλικία κατάλαβα ότι η φιλία αν δεν είναι σπουδαιότερη από την αδελφική σχέση είναι τουλάχιστον ισοδύναμη. Αποκτά μια αξία η οποία δεν καθορίζεται από το αίμα, το ξεπερνάει, δεν το έχει ως προϋπόθεση για να μοιραστεί. Γεννιέται από την ανάγκη της επικοινωνίας, μεγαλώνει από την κοινή πορεία και θεριεύει με το στάσιμο, το μοίρασμα και τέλος τη συντροφικότητα

Και τώρα, σε αυτή την ηλικία, μπορώ να πω με βεβαιότητα πως αν κάτι δίνει πραγματικά αξία στα χρόνια που πέρασαν, δεν είναι αυτά που πέτυχα ή απέκτησα. Είναι οι άνθρωποι που περπάτησαν για λίγο ή για πολύ δίπλα μου.

Ξεχωριστή θέση μέσα μου έχουν όλες οι φιλίες που έζησα και ζω όμως η φιλία ανάμεσα σε έναν άντρα και μια γυναίκα έχει μια ιδιαιτερότητα την οποία δύσκολα παραδεχόμαστε. Σε αυτές τις σχέσεις υπάρχει συχνά μια λεπτή, σχεδόν αδιόρατη γραμμή, όπου η φιλία συναντά τον έρωτα. Τις συντριπτικά περισσότερες φορές ο έρωτας αυτός δεν εκφράζεται με λόγια, παραμένει σαν μια υπόγεια ροή που διαπερνά τη σχέση. Άλλοτε μεταμορφώνει τη φιλία, της δίνει μια νέα μορφή, πιο βαθιά και πιο εύθραυστη αλλά ταυτόχρονα με δυνατότητα να μετατραπεί σε σχέση συντροφικότητας μιας ζωής. Άλλοτε πάλι μένει σιωπηλός και διακριτικός, χωρίς να διαλύει τη φιλία, αλλά δίνοντάς της μια ιδιαίτερη ένταση και τρυφερότητα. Υπάρχουν όμως και στιγμές όπου αυτή η βαθιά συναισθηματική εγγύτητα οδηγεί φυσικά σε μια άλλη μορφή οικειότητας. Η πράξη του έρωτα τότε δεν εμφανίζεται σαν κάτι ξένο προς τη φιλία, αλλά σαν μια συνέχεια της εμπιστοσύνης και της αμοιβαίας κατανόησης που έχει ήδη καλλιεργηθεί. Όταν γεννιέται μέσα σε μια σχέση αληθινής εκτίμησης και σεβασμού, δεν ακυρώνει τη φιλία, αντίθετα, μπορεί να την μετασχηματίσει, να της προσδώσει μια ακόμη βαθύτερη διάσταση στο ίδιο επίπεδο.

Έχω την αίσθηση πως όταν δύο άνθρωποι σέβονται πραγματικά ο ένας τον άλλον, ακόμη και αυτό το άρρητο συναίσθημα μπορεί να γίνει μέρος μιας ώριμης σχέσης. Δεν χρειάζεται πάντοτε να οδηγήσει σε κάτι άλλο. Μερικές φορές αρκεί να υπάρχει, να φωτίζει διακριτικά τη σχέση χωρίς να την καταστρέφει. Είναι σαν μια σιωπηλή κατανόηση, μια ευγένεια της καρδιάς που επιτρέπει στη φιλία να παραμείνει ζωντανή.

Από την άλλη, θεωρώ ότι αν ο έρωτας καταφέρει να μετασχηματίσει τη φιλική σχέση, στρώνει στο ζευγάρι ισχυρά μονοπάτια συντροφικότητας τα οποία περπατά μέχρι το τέλος της ζωής του. Ακόμα κι όταν ο έρωτας ολοκληρώσει τον κύκλο του η φιλία που ήταν πάντα παρούσα αναδύεται μέσα από την απώλειά του φωτίζοντας εκ νέου τη σχέση.

Γιατί άραγε αποφεύγουμε τόσο πολύ να κάνουμε αυτές τις συζητήσεις; Γιατί αφήνουμε το ψέμα που γεννά ο φόβος να καταδυναστεύει τη ζωή μας; Είμαστε αδύναμοι κι αυτό το πληρώνουμε πάντα πανάκριβα.

Γ.Α.