Ερώτηση προς εκπαιδευτικούς, γονείς και συμβούλους
Τι θα έλεγαν σήμερα οι
αρχαίοι για τις κάμερες στα σχολεία;
Ο Πλάτωνας, ιδίως στην Πολιτεία, τονίζει ότι η
παιδεία σκοπό έχει τη διαμόρφωση ελεύθερων και ενάρετων πολιτών, όχι
υπάκουων και φοβισμένων ανθρώπων. Η συνεχής επιτήρηση μέσω καμερών μετατρέπει
το σχολείο σε χώρο ελέγχου και όχι παιδείας.
Η αίσθηση ότι κάποιος παρακολουθείται διαρκώς
καλλιεργεί φόβο και αυτολογοκρισία, στοιχεία ασύμβατα με το πλατωνικό ιδεώδες
της ελεύθερης αναζήτησης της αλήθειας. Όπως ο Πλάτωνας θεωρεί ότι η γνώση
προκύπτει από τον διάλογο και την εσωτερική καλλιέργεια της ψυχής, έτσι και η
επιτήρηση υπονομεύει αυτή τη διαδικασία.
Ο Αριστοτέλης στα Ηθικά Νικομάχεια υποστηρίζει
ότι η αρετή δεν επιβάλλεται εξωτερικά αλλά καλλιεργείται μέσω της έξης,
δηλαδή της συνήθειας να πράττει κανείς το καλό εκούσια. Όταν η σωστή
συμπεριφορά επιβάλλεται λόγω φόβου τιμωρίας ή παρακολούθησης, δεν πρόκειται για
αρετή αλλά για καταναγκασμό.
Ακόμα και η αίσθηση που δημιουργούν οι κάμερες στους μαθητές τους οδηγεί στο να συμπεριφέρονται
σωστά όχι επειδή έχουν εσωτερικεύσει αξίες, αλλά επειδή φοβούνται τον έλεγχο.
Έτσι, το σχολείο αποτυγχάνει στον βασικό του ρόλο: τη διαμόρφωση ενάρετων και
υπεύθυνων πολιτών.
Ο Ισοκράτης θεωρεί ότι η παιδεία θεμελιώνεται στη σχέση
εμπιστοσύνης μεταξύ δασκάλου και μαθητή. Η αίσθηση που αποκομίζουν τα παιδιά από την τοποθέτηση καμερών υπονοεί εκ
των προτέρων ενοχή και δυσπιστία, τόσο προς τους μαθητές όσο και προς τους
εκπαιδευτικούς.
Ένα σχολείο που βασίζεται στην επιτήρηση μετατρέπεται
σε μηχανισμό καταστολής και όχι σε κοινότητα μάθησης. Η καχυποψία διαβρώνει το
παιδαγωγικό κλίμα και ακυρώνει την ηθική επιρροή του δασκάλου, την οποία ο
Ισοκράτης θεωρεί θεμελιώδη.
Οι Στωικοί, όπως ο Επίκτητος, υποστηρίζουν ότι η
αληθινή ελευθερία πηγάζει από την αυτοκυριαρχία και την εσωτερική
υπευθυνότητα, όχι από τον εξωτερικό καταναγκασμό. Η αίσθηση που δημιουργείται στα παιδιά και από την ψεύτικη αλλά συνεχή παρακολούθηση
απομακρύνει το άτομο από την ανάληψη προσωπικής ευθύνης και το καθιστά
εξαρτημένο από εξωτερικούς ελέγχους.
Έτσι, οι μαθητές δεν μαθαίνουν να αυτορρυθμίζονται, αλλά
να συμμορφώνονται επιφανειακά, γεγονός που έρχεται σε αντίθεση με το στωικό
ιδεώδες του ελεύθερου και αυτάρκους ανθρώπου.
Αξιοποιώντας τη σκέψη των αρχαίων Ελλήνων φιλοσόφων, καθίσταται σαφές ότι η τοποθέτηση καμερών στα σχολεία:
- περιορίζει
την ελευθερία,
- υπονομεύει
την ηθική αγωγή,
- διαβρώνει
την εμπιστοσύνη,
- και
εμποδίζει τη διαμόρφωση υπεύθυνων πολιτών.
